អត្ថរបស់ ទម សព្ទ

យ៉ាងនេះ ក្នុងករណីនេះមានដល់ខ្ញុំព្រះអង្គ ។ បទថា ទណ្ឌេន គឺដោយដំបងប្រវែង ៤ ហត្ថ ឬដោយ អង្កត់ឧស និងញញួរ ។ បទថា សត្ថេន គឺដោយអាវុធ មានកាំបិតមុខម្ខាងជាដើម ។ បទថា សត្ថហារកំ បរិយេស្សេន្តិ គឺស្វែងរកសស្រ្តា គ្រឿង ប្រហារជីវិត ។ សេចក្តីនេះ ព្រះថេរៈពោលសំដៅដល់ភិក្ខុដែលស្តាប់រឿង មិនស្អាត ក្នុងវត្ថុនៃបារាជិកសិក្ខាបទទី ៣ កើតការនឿយណាយក្នុងរាងកាយ ហើយស្វែងរកគ្រឿងផ្តាច់ជីវិត គឺសស្រ្តា ។ បទថា ទមោ ក្នុងបទថា ទមូបសមេន នេះ ជាឈ្មោះនៃការសង្រួម ឥន្ទ្រិយជាដើម ។ ពិតហើយ ការសង្រួមឥន្ទ្រិយលោកពោលថា ជា ទម ដូចក្នុងប្រយោគជាដើមថា សច្ចេន ទន្តោ ទមសា ឧបេតោ វេទន្តគូ វុសិតព្រហ្មចរិយោ បុគ្គលណា បានទូន្មានខ្លួនដោយបរមត្ថសច្ច ប្រកបដោយ ការទូន្មានឥន្ទ្រិយ ជាអ្នកដល់នូវមគ្គញ្ញាណទី ៤ ជាទីបំផុតនៃវេទ បានប្រព្រឹត្ត មគ្គព្រហ្មចរិយចប់ហើយ ។ បញ្ញា លោកហៅថា ទម ដូចក្នុងប្រយោគ ជាដើមថា យទិ សច្ចា ទមា ចាគា ខន្តា ភិយ្យោធ វិជ្ជតិ ( បើមានធម៌ ដទៃទៀតក្នុងលោកនេះ ) ឲ្យក្រៃលែងជាង សច្ចៈ ទមៈ ចាគៈ ខន្តិ តទៅទៀត ។ ឧបោសថកម្ម លោកហៅថា ទម ដូចក្នុងប្រយោគជាដើមថា ទានេន ទមេន សំយមេន សច្ចវជ្ជេន បុគ្គលធ្វើកុសលដោយឲ្យទាន ដោយ ទូន្មាននូវឥន្ទ្រិយ ដោយសង្រួមកាយវាចា ដោយពោលពាក្យសច្ចៈ ។ តែក្នុង ព្រះសូត្រនេះ គប្បីជ្រាបថា ការអត់ធន់ គឺការទូន្មានចិត្ត ។ បទថា ឧបសមោ ជាវេវចនៈនឹងបទថា ទមោ នោះឯង ។ បទថា អថ ខោ អាយស្មា បុណ្ណោ សេចក្តីថា ចង់ដឹងថា បុណ្ណៈនេះជានរណា ហេតុអ្វី ទើបចង់ទៅក្នុង ទីនោះ ។ ព្រះថេរៈរូបនេះ ជាអ្នកស្រុកសុនាបរន្តៈនោះឯង ។ លោកកំណត់ ថា ក្នុងក្រុងសាវត្ថីនៅមិនសប្បាយ ទើបចង់ទៅក្រុងសុនាបរន