អដ្ឋកថា អត្តទីបសូត្រទី ១

ក្នុងអត្តទីបសូត្រទី ១ អត្តទីបវគ្គ មានវិនិច្ឆ័យដូចតទៅនេះ បទថា អត្តទីប សេចក្តីថា លោកទាំងឡាយ ចូរធ្វើខ្លួនឲ្យជាកោះ ជាទី ជ្រកកោន ជាទីពួន ជាគតិ ជាទីទៅខាងមុខ ជាទីពឹងអាស្រ័យចុះ ។ បទថា អត្តសរណា នេះ ជាវេវចនៈនៃបទថា អត្តទីប នោះឯង ។ បទថា អនញ្ញសរណា នេះ ជាពាក្យហាមទីពឹងអ្នកដទៃ ព្រោះថា អ្នកដទៃជាទីពឹង មិនបាន ព្រោះបុគ្គលណាម្នាក់ ទោះព្យាយាមធ្វើបុគ្គលម្នាក់ទៀតឲ្យបរិសុទ្ធ ក៏មិនបាន សមដូចព្រះតម្រាស់ថា ខ្លួននោះឯងជាទីពឹងរបស់ខ្លួនអ្នក ដទៃនឹងទីពឹងដូចម្តេចបាន ព្រោះហេតុនោះ ទើបព្រះមានព្រះភាគត្រាស់ថា អនញ្ញសរណា មិនមានវត្ថុដទៃជាសរណៈ ។ សួរថា ក្នុងទីនេះ អ្វីឈ្មោះថា ខ្លួន ឆ្លើយថា ធម៌ដែលជាលោកិយ និង ជាលោកុត្តរ ឈ្មោះថា ខ្លួន ។ ដោយហេតុនោះឯង ទើបទ្រង់ត្រាស់ថា ធម្មទីប ធម្មសរណា អនញ្ញសរណា មានធម៌ជាកោះ មានធម៌ជាសរណៈ មិន មានវត្ថុដទៃជាសរណៈឡើយ ដូច្នេះ ។ បទថា យោនិ បានដល់ ហេតុ ដូច ក្នុងប្រយោគជាដើមថា យោនិ ហេសា ភូមិជផលស្ស អធិគមាយ នេះឯង ជាហេតុឲ្យសម្រេចផលដែលកើតអំពីភូមិ ។ បទថា កឹបហោតិកា បាន ដល់ មានអ្វីជាដែនកើត អធិប្បាយថា កើតអំពីអ្វី ។ បទថា រូបស្ស ត្វេវ នេះ លោកប្រារព្ធដើម្បីសម្តែងការលះ សេចក្តីសោកជាដើមទាំងឡាយនោះឯង ។ បទថា ន បរិតស្សតិ បានដល់ មិនអន្ទះអន្ទែង គឺមិនតក់ស្លុត ។ បទថា តទង្គនិព្វុតោ បានដល់ រលត់ដោយ ឥតសេសសល់ ដោយអង្គនោះៗ ព្រោះរំលត់កិលេសទាំងឡាយដោយអង្គ គឺវិបស្សនានោះ ។