រឿងព្រះឧម្មត្តកចិត្តត្ថេរ

គប្បីជ្រាបថា ជារូបនៃស្រីដូចគ្នា ។ បទថា ឥត្ថីរូបំ ភិក្ខវេ បុរិសស្ស ចិត្តំ បរិយាទាយ តិដ្ឋតិ នេះ ត្រាស់ដើម្បីធ្វើពាក្យដែលត្រាស់មកអំពីមុននោះឯង ឲ្យធ្ងន់ ។ ឬពាក្យមុន ត្រាស់ដោយអំណាចឧបមាយ៉ាងនេះថា យថយិទំ ភិក្ខវេ ឥត្ថីរូបំ ។ តែពាក្យ នេះ ត្រាស់ដោយអំណាចការចង្អុលភាវៈនៃការប្រកាន់ ។ ក្នុងការដែលរូបស្រី គ្របសង្កត់នោះ មានរឿងសាធកៈដូចតទៅនេះថា រឿង ឧម្មត្តកចិត្តត្ថេរ បានឮថា ព្រះរាជាទ្រង់ព្រះនាមថា មហាទាឋិកនាគ ឲ្យសាងព្រះស្តូប ធំ ត្រង់គុហាអម្ពតិត្ថ ជិតចេតិយគិរីវិហារ ធ្វើគិរិភណ្ឌវាហនបូជា គឺបូជា ដោយនាំរបស់ដែលកើតក្នុងភ្នំមក មានស្រីស្នំចោមរោម យាងទៅកាន់ ចេតិយគិរិវិហារ ថ្វាយមហាទានដល់ភិក្ខុសង្ឃតាមកាលដ៏សមគួរ ។ ធម្មតា ទីប្រជុំជនដែលមានមនុស្សច្រើនប្រជុំគ្នា ជនទាំងអស់មិនមានសតិ ដែលនឹង តាំងមាំបាន ។ ព្រះអគ្គមហេសីរបស់ព្រះរាជា ឈ្មោះថា ទមិឡទេវី តាំង នៅក្នុងវ័យក្មេង គួរសរសើរ គួរពិតពិលរមិលមើល កាលនោះ ព្រះថេរៈ មួយរូប ឈ្មោះចិត្តៈ ជាអ្នកបួសឯចាស់ សម្លឹងមើលដោយទំនងដែលមិន សង្រួម ទាញយកនិមិត្តក្នុងរូបារម្មណ៍របស់អគ្គមហេសីនោះ ដូចមនុស្សឆ្កួត ។ ត្រាច់ពោលទៅក្នុងទីដែលខ្លួនឈរ និងអង្គុយថា យាងចុះព្រះនាងទមិឡទេវី យាងចុះព្រះនាងទមិឡទេវី ។ តាំងអំពីនោះមក ភិក្ខុកំលោះ និងសាមណេរ ក៏ឲ្យឈ្មោះលោកថា ឧម្មត្តកចិត្តត្ថេរ ។ តមកមិនយូរ ព្រះទេវីនោះក៏សោយ