អដ្ឋកថាសូត្រទី ១១

ក្នុងសូត្រទី ១១ មានវិនិច្ឆ័យដូចតទៅនេះ បទថា វិជ្ជាភាគិយា ប្រែថា ប្រព្រឹត្តទៅក្នុងចំណែកវិជ្ជា ។ បទថា សមថោ បានដល់ ភាពដែលចិត្តមានអារម្មណ៍តែមួយ ។ បទថា វិបស្សនា បានដល់ញាណ កំណត់សង្ខារជាអារម្មណ៍ ។ បទថា កិមដ្ឋមនុភោតិ សេចក្តីថា ឲ្យសម្រេច ប្រយោជន៍ណាមួយ គឺឲ្យដល់ព្រម ឲ្យបរិបូណ៌ ។ បទថា ចិត្តំ ភាវីយតិ សេចក្តីថា ចម្រើនបរិបូណ៌ វឌ្ឍនាមគ្គចិត្ត ។ បទថា យោ រាគោ សោ បហីយតិ សេចក្តីថា លះកិលេសដែលឈ្មោះថារាគៈដោយអំណាចជ្រលក់ ចិត្តបាន ។ ព្រោះរាគៈជាសត្រូវនៃមគ្គចិត្ត មគ្គចិត្តជាសត្រូវនៃរាគៈ ។ ខណៈ មានរាគៈ មិនមានមគ្គចិត្ត ខណៈមានមគ្គចិត្ត មិនមានរាគៈ ។ រាគៈកើតឡើង កាលណា រមែងហាមមិនឲ្យមគ្គចិត្តកើតឡើងកាលនោះ គឺកាត់ផ្លូវ ។ មគ្គចិត្តកើតឡើងកាលណា កាលនោះ មគ្គចិត្ត ក៏ដករាគៈ ព្រមទាំងឫស នោះឯង ដោយហេតុនោះ ទើបទ្រង់ត្រាស់ថា រាគោ បហីយតិ ។ បទថា វិបស្សនា ភិក្ខវេ ភាវិតា សេចក្តីថា វិបស្សនាញាណដែល ភិក្ខុចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យច្រើនហើយ ។ បទថា បញ្ញា ភាវិយតិ សេចក្តីថា មគ្គប្បញ្ញាដែលវិបស្សនាឲ្យចម្រើន គឺឲ្យចម្រើនឡើង ឲ្យវឌ្ឍនាឡើង ។ បទថា យា អវិជ្ជា សា បហីយតិ សេចក្តីថា លះអវិជ្ជាធំដែលមានមូលនៃវដ្តៈ បានក្នុងឋានៈទាំង ៨ ។ អវិជ្ជាជាសត្រូវរបស់មគ្គប្បញ្ញា មគ្គប្បញ្ញាក៏ជា សត្រូវរបស់អវិជ្ជា ។ ក្នុងខណៈមានអវិជ្ជា មិនមានមគ្គប្បញ្ញា ក្នុងខណៈ មានមគ្គប្បញ្ញា មិនមានអវិជ្ជា ។ អវិជ្ជាកើតឡើងកាលណា កាលនោះ រមែងហាមមិនឲ្យមគ្គប្បញ្ញាកើតឡើង គឺកាត់ផ្លូវ ។ មគ្គប្បញ្ញាកើតឡើងកាលណា កាលនោះ មគ្គប្បញ្ញាក៏ដកអវិជ្ជា ព្រមទាំងឫសនោះឯង ។