អដ្ឋកថាសោតានុគតសូត្រ

គប្បីជ្រាបវិនិច្ឆ័យក្នុងសោតានុគតសូត្រទី ១ នៃមហាវគ្គទី ៥ ដូចតទៅនេះ បទថា សោតានុគតានំ សេចក្តីថា ធម៌ដែលបុគ្គលផ្ទៀង សោតបសាទស្តាប់ ហើយកំណត់ដោយសោតញ្ញាណ ។ បទថា ចត្តោរោ អានិសំសា បដិកង្ខា សេចក្តីថា គុណានិសង្ស ៤ ប្រការ គប្បីប្រាថ្នាបាន ។ សូត្រនេះ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ប្រារព្ធដោយអំណាចអត្ថុប្បត្តិហេតុ ។ សួរថា អត្ថុប្បត្តិហេតុដូចម្តេច ។ ឆ្លើយថា ដោយអំណាចអត្ថុប្បត្តិហេតុ គឺភិក្ខុទាំងឡាយ មិនចូលទៅស្តាប់ធម៌ ។ បានឮថា ពួកព្រាហ្មណ៍ ៥០០ បួសហើយ ទៅស្តាប់ធម៌ ដោយគិតថា ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធកាលត្រាស់អំពីលិង្គវចនៈ វិភត្តិ បទ និងព្យញ្ជនៈជាដើម និងត្រាស់តែអ្វីដែលពួកយើងចេះហើយនោះឯង អ្វី ដែលយើងមិនទាន់ចេះ នឹងត្រាស់អ្វីបាន ដូច្នេះ ។ ព្រះសាស្តា បានឮរឿង នោះហើយ ទើបហៅព្រាហ្មណ៍ដែលបួសទាំងនោះមកហើយ ត្រាស់ថា ព្រោះ ហេតុអ្វី ទើបពួកអ្នកធ្វើយ៉ាងនេះ ពួកអ្នកចូរស្តាប់ធម៌ដោយគោរព ការស្តាប់ ធម៌ដោយគោរព និងស្វាធ្យាយធម៌ អានិសង្សទាំងនេះបុណ្ណេះ សង្ឃឹមបាន ដូច្នេះ កាលទ្រង់សម្តែង ទើបផ្តើមទេសនានេះ ។ បណ្តាបទទាំងនោះ បទថា ធម្មំ បរិយាបុណាតិ សេចក្តីថា ភិក្ខុរមែង រៀនធម៌ គឺបាលីដែលជានវង្គសត្ថុសាសនៈរបស់ព្រះសាស្តាមានអង្គ ៩ គឺ សុត្តៈ គេយ្យៈ ជាដើម ។ បទថា សោតានុគតា ហោន្តិ សេចក្តីថា ធម៌ទាំងនោះក៏រមែងតាមទៅចូលសោតៈរឿយៗ ។ បទថា មនសានុបេក្ខិតា បានដល់ សម្លឹងមើលដោយចិត្ត ។ បទថា ទិដ្ឋិយា សុប្បដិវិទ្ធា សេចក្តីថា ដឹងធ្លុះ តាក់តែងដោយល្អ គឺធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយបញ្ញា ដោយផលផង ដោយហេតុផង ។