បទភោជនីយនៃមុសាវាទសិក្ខាបទ

ព្រះឧបាលី កាលសម្តែងសម្បជានមុសាវាទយ៉ាងនេះហើយ ឥឡូវនេះ កាលនឹងសម្តែងលក្ខណៈនៃអនរិយវោហារ ដែលរាប់ជាសម្បជានមុសាវាទ ដែលពោលទុកខាងចុង ទើបពោលពាក្យថា អទិដ្ឋំ នាម ជាដើម ដូច្នេះ ។ ក្នុងបទថា អទិដ្ឋំ ជាដើមនោះ បណ្ឌិតគប្បីជ្រាបថា ដោយន័យនេះ ថា ពាក្យសម្តីក្តី ចេតនាជាហេតុញ៉ាំងពាក្យសម្តីនោះឲ្យប្រាកដឡើងក្តី របស់ ភិក្ខុដែលពោលរឿងខ្លួនមិនឃើញយ៉ាងនេះថា ខ្ញុំឃើញ ឈ្មោះថា អនរិយ- វោហារម្យ៉ាង ។ ម្យ៉ាងទៀត បណ្ឌិតគប្បីជ្រាបសន្និដ្ឋានក្នុងពាក្យថា អទិដ្ឋំ ទិដ្ឋំ មេ ជាដើមនេះថា អារម្មណ៍ដែលខ្លួនមិនបានទទួល ដោយអំណាចនៃចក្ខុ ឈ្មោះថា មិនឃើញ ដែលមិនបានទទួលដោយអំណាចនៃសោតៈ ឈ្មោះថា មិនបានឮ ដែលមិនបានទទួលធ្វើឲ្យដូចទាក់ទងគ្នានឹងឥន្ទ្រិយ ៣ ដោយអំណាចនៃឃានិន្ទ្រិយជាដើម ឈ្មោះថា មិនដឹង ដែលវិញ្ញាណសុទ្ធតែម្យ៉ាងក្រៅពីឥន្ទ្រិយ ៥ មិនបានទទួល ឈ្មោះថា មិនដឹង ។ តែក្នុងព្រះបាលី ព្រះមានព្រះភាគត្រាស់ទេសនាដោយន័យដែលប្រាកដ ច្បាស់ហើយ យ៉ាងនេះថា ដែលឈ្មោះថា មិនឃើញ គឺ មិនឃើញដោយ ភ្នែក ដូច្នេះឯង ។ បណ្តាអារម្មណ៍ដែលបានឃើញជាដើម ខ្លួនឯងក្តី អ្នកដទៃក្តី ឃើញ ហើយ ឈ្មោះថា ទិដ្ឋៈទាំងអស់ ។ អារម្មណ៍ដែលឈ្មោះថា សុតៈ មុតៈ និងវិញ្ញាតៈក៏យ៉ាងនេះ នេះជាបរិយាយមួយបែប ។ ឯបរិយាយមួយទៀត អារម្មណ៍ណាដែលខ្លួនឃើញឯង អារម្មណ៍នោះ រាប់ថា ជាទិដ្ឋៈពិត ។ ក្នុង សុតៈជាដើមក៏មានន័យយ៉ាងនេះ ។ អារម្មណ៍ណា ដែលអ្នកដទៃឃើញ អារម្មណ៍នោះ រមែងតាំងនៅក្នុងឋានៈនៃអារម្មណ៍ដែលខ្លួនបានឮ ។ សូម្បី អារម្មណ៍ មានសុតៈជាដើម ក៏មានន័យយ៉ាងនេះ ។