អដ្ឋកថាវិមោក្ខសូត្រ

គប្បីជ្រាបវិនិច្ឆ័យក្នុងវិមោក្ខសូត្រទី ១៣ ដូចតទៅនេះ បទថា វិមោក្ខា សេចក្តីថា ឈ្មោះថា វិមោក្ខ ព្រោះសភាវៈដូចម្តេច ។ ព្រោះ សភាវៈដែលរួចផុតក្រៃលែងដោយល្អ ។ ឈ្មោះថា សភាវៈរួចផុតក្រៃលែង នោះដូចម្តេច គឺសភាវៈដែលរួចផុតក្រៃលែងចាកធម៌ដែលជាសត្រូវ និងសភាវៈ ដែលផុតក្រៃលែងដោយល្អចាកអំណាចការត្រេកអរក្រៃលែងក្នុងអារម្មណ៍ ។ លោកអធិប្បាយថា ការប្រព្រឹត្តទៅក្នុងអារម្មណ៍ ព្រោះភាវៈដែលប្រាសចាក ការសង្ស័យ ដោយការមិនប្រកាន់មាំ ដូចទារកដេកបណ្តោយខ្លួនលើភ្លៅ ពុក ដូច្នោះ ។ តែអត្ថនេះមិនមានក្នុងវិមោក្ខក្រោយ មានក្នុងវិមោក្ខមុន ប៉ុណ្ណោះ ។ ក្នុងបទថា រូបី រូបនិ បស្សតិ នេះ មានវិនិច្ឆ័យដូចតទៅនេះថា រូប គឺរូបជ្ឈានដែលឲ្យកើតឡើងហើយ ដោយអំណាចនីលកសិណជាដើម ក្នុង អារម្មណ៍ទាំងឡាយ មានសក់ជាដើមក្នុងខាងក្នុង ។ រូបជ្ឈាននោះ មានដល់ ភិក្ខុនោះ ហេតុនោះ ភិក្ខុនោះឈ្មោះថា រូបី គឺអ្នកមានរូបជ្ឈាន ។ បទថា ពហិទ្ធា រូបនិ បស្សតិ សេចក្តីថា ភិក្ខុបានរូបជ្ឈាន រមែងឃើញរូប មាន នីលកសិណជាដើម សូម្បីមានខាងក្រៅដោយឈានចក្ខុ ដោយពាក្យនេះ ព្រះមាន ព្រះភាគទ្រង់សម្តែងរូបាវចរជ្ឈានទាំង ៤ នៃបុគ្គលដែលឲ្យឈានកើតក្នុង កសិណទាំងឡាយ ដែលមានទាំងខាងក្នុង និងខាងក្រៅ ។ បទថា អជ្ឈត្តំ អរូបសញ្ញី សេចក្តីថា បុគ្គលមិនកំណត់រូបខាងក្នុង អធិប្បាយថា បុគ្គល មិនឲ្យរូបាវចរជ្ឈានកើតឡើងក្នុងអារម្មណ៍ មានសក់ជាដើមរបស់ខ្លួន ។ ដោយ ពាក្យនេះ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងរូបាវចរជ្ឈាននៃបុគ្គលដែលធ្វើបរិកម្ម ខាងក្រៅ ហើយឲ្យឈានកើតឡើងខាងក្រៅនោះឯង ដោយពាក្យថា សុភន្តេវ អធិមុត្តោ ហោតិ នេះ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្តែងឈានក្នុងវណ្ណកសិណ ម