អដ្ឋកថាតបនីយសូត្រ

ក្នុងតបនីយសូត្រទី ៣ គប្បីជ្រាបវិនិច្ឆ័យដូចតទៅនេះ បទថា តបនីយា សេចក្តីថា ធម៌ឈ្មោះថា ជាហេតុឲ្យក្តៅក្រហាយ ព្រោះក្តៅក្រហាយ បៀតបៀន រុកគួន ទាំងក្នុងលោកនេះ និងលោកខាងមុខ ។ ម្យ៉ាងទៀត ធម៌ ឈ្មោះថា ជាហេតុឲ្យក្តៅក្រហាយ ព្រោះការដល់នូវភាពក្តៅក្រហាយ ជាទុក្ខ ធម៌ទាំងឡាយវិលឲ្យទុក្ខនោះកើត និងឲ្យទុក្ខនោះកើត ទាំង ក្នុងបច្ចុប្បន្ន និងសម្បរាយភព ។ ម្យ៉ាងទៀត ឈ្មោះថា តបន ព្រោះជា គ្រឿងក្តៅក្រហាយ អធិប្បាយថា ការក្តៅក្រហាយតាមដុតរោលខាងក្រោយ ។ ឈ្មោះថា តបនីយា ព្រោះវិលដោយភាពជាហេតុនៃការក្តៅក្រហាយនោះ ។ បទថា អកតកល្យាណោ ឈ្មោះថា កតកល្យាណោ ព្រោះមិនធ្វើល្អ មិន ធ្វើសេចក្តីចម្រើន គឺមិនធ្វើបុណ្យ ។ បទដ៏សេសជាវេវចនៈនៃបទថា អកតកល្យាណោ នោះឯង ។ ពិតហើយ បុណ្យទាន ហៅថា កល្យាណ ព្រោះអត្ថថា ព្រោះឧបការៈដល់ការរស់នៅ និងព្រោះជាសុខតទៅ ហៅថា កុសល ព្រោះអត្ថថា កម្ចាត់នូវភាពគួរខ្ពើម និងសេចក្តីអាក្រក់ជាដើម ហៅ ថា ភីរុត្តាណំ ( ទប់ទល់នឹងសេចក្តីខ្លាច ) ព្រោះអត្ថថា ការពារនូវសេចក្តី ខ្លាចទុក្ខ និងខ្លាចសង្សារ ។ បទថា កតបបេ ឈ្មោះថា ធ្វើបាប ព្រោះធ្វើ គឺសន្សំតែអាក្រក់ ។ បទដ៏សេស ជាវេវចនៈនៃបទថា កតបបេ នោះ ឯង ។ អកុសលកម្ម លោកហៅថា បប ព្រោះអត្ថថា លាមក ហៅថា លុទ្ធ ( គ្រោតគ្រាត ) ព្រោះសភាវៈគ្រោតគ្រាតជាសភាវៈកាច ទាំង ក្នុងខណៈដែលខ្លួនរស់នៅ ទាំងក្នុងខណៈឲ្យផល និងហៅថា កិម្ពិស្ស ( ទារុណ ) ព្រោះត្រូវកិលេសប្រទូស្ត ។ ព្រះមានព្រះភាគ កាលទ្រង់សម្តែងដោយធម្មាធិដ្ឋានថា ទ្វេ ធម្មា តបនីយា ដូច្នេះហើយ ទើបទ្រង់សម្តែងកុសលធម៌ដែលមិនបានធ្វើ និងអកុសលធម៌ដែលធ្វើហើយ ឥឡូវនេះ កាលទ្រង់សម្តែងភាពដែលធម៌ទ