អដ្ឋកថាអជាតសូត្រ

ក្នុងអជាតសូត្រទី ៦ គប្បីជ្រាបវិនិច្ឆ័យដូចតទៅនេះ បទថា អត្ថិ ភិក្ខវេ សួរថា អត្ថុប្បត្តិហេតុដូចម្តេច ឆ្លើយថា បានឮថា ថ្ងៃមួយ កាលព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ប្រកាសទោសក្នុងសង្សារ ដោយអនេកបរិយាយ ហើយទ្រង់សម្តែងធម៌បដិសំយុត្តដោយព្រះនិព្វាន ដោយការចង្អុលបង្ញាញ ជាដើម ភិក្ខុទាំងឡាយ បានកើតបរិវិតក្កថា ព្រះមានព្រះភាគត្រាស់សង្សារ នេះ មួយអន្លើដោយហេតុ ដោយករណៈទាំងឡាយ មានអវិជ្ជាជាដើម តែ មិនបានត្រាស់ដល់ការណៈឯណានីមួយនៃនិព្វាន ដែលចូលទៅស្ងប់សង្សារ នោះ សេចក្តីនេះ មិនមែនហេតុ រមែងបានដោយផ្លូវសច្ឆិកត្ថបរមត្ថ ឬដូចម្តេច ។ លំដាប់នោះ ព្រះមានព្រះភាគ កាលទ្រង់កម្ចាត់សេចក្តីសង្ស័យរបស់ ភិក្ខុទាំងនោះ ដើម្បីទម្លាយវាទៈដែលខុសរបស់សមណព្រាហ្មណ៍ក្នុងលោកនេះ ដែលមានទិដ្ឋិច្រើនខាងក្រៅ ដែលបដិបត្តិខុស ដូចលោកាយតិកជាដើមថា ពិតហើយ ដោយបរមត្ថ ឈ្មោះថា និព្វាន រមែងមិនមាន ត្រឹមតែពោលថា និព្វាន និព្វានបុណ្ណោះ ព្រោះមានសភាវៈដែលខ្លួនមិនទាន់បាន ដើម្បីសម្តែង ការមាននៃអមតមហានិព្វានដោយបរមត្ថ និងដើម្បីសម្តែងដល់ការមានអានុភាព មានការចេញទៅនៃអមតមហានិព្វាននោះជាដើម ទើបទ្រង់ភាសិតសូត្រ នេះ ដោយឧទានដែលជាកម្លាំងនៃបីតិ ជាសេចក្តីពិត ព្រះសូត្រនេះសង្គ្រោះ ចូលក្នុងឧទានផងដែរ ។ ក្នុងបទទាំងនោះ បទថា អត្ថិ បានដល់ មាន គឺដោយបរមត្ថ ។ ទោះ បទទាំងអស់ថា អជាតំ អភូតំ អកតំ អសង្ខតំ ជាវេវចនៈនៃគ្នានិងគ្នា ។ ម្យ៉ាងទៀត ឈ្មោះថា អជាតំ ព្រោះមិនកើត គឺមិនកើតដោយការព្រមព្រៀង នៃហេតុ ពោល គឺការប្រជុំនៃហេតុប្បច្ច័យ ដូចវេទនាជាដើម ។ ឈ្មោះថា អភូតំ ព្រោះវៀរហេតុហើយ នឹងមិនកើត មិនប្រាកដ មិនកើតឯង ។