គាថាទី ១

ខគ្គវិសាណសូត្រមានពាក្យផ្តើមថា សព្វេសុ ភូតេសុ ដូច្នេះ តើមានអត្ថុប្បត្តិហេតុដូចម្តេច ។ ព្រះសូត្រទាំងពួង មានអត្ថុប្បត្តិហេតុ ៤ យ៉ាង គឺព្រោះអធ្យាស្រ័យ របស់ខ្លួន ១ ព្រោះអធ្យាស្រ័យរបស់អ្នកដទៃ ១ ព្រោះការកើតឡើងនៃរឿង ១ ព្រោះអំណាចនៃពាក្យសួរ ១ ។ ពិតហើយ សូត្រទាំងឡាយ មាន ទ្វយតានុបស្សនាសូត្រជាដើម កើតឡើងព្រោះអធ្យាស្រ័យរបស់ខ្លួន សូត្រ ទាំងឡាយ មានមេត្តសូត្រជាដើម កើតឡើងព្រោះអធ្យាស្រ័យរបស់អ្នកដទៃ សូត្រទាំងឡាយ មានឧរគសូត្រជាដើម កើតព្រោះអត្ថុប្បត្តិហេតុ សូត្រទាំងឡាយមាន វម្មិកសូត្រជាដើម កើតឡើងព្រោះអំណាចនៃពាក្យសួរ ។ ក្នុងសូត្រទាំងនោះ ខគ្គវិសាណសូត្រ កើតឡើងដោយមិនប្លែកគ្នា ព្រោះ អំណាចនៃពាក្យសួរ តែដោយប្លែកគ្នា ព្រោះក្នុងខគ្គវិសាណសូត្រនេះ គាថា ខ្លះ ព្រះបច្ចេកសម្ពុទ្ធនោះៗ ត្រូវសួរ ទើបពោល គាថាខ្លះ មិនសួរ តែបន្លឺ ឧទាន ដែលសមគួរដល់ន័យដែលខ្លួនសម្រេចហើយបុណ្ណោះ ព្រោះហេតុ នោះ គាថាខ្លះ កើតឡើងព្រោះអំណាចនៃពាក្យសួរ គាថាខ្លះ កើតឡើង ព្រោះអធ្យាស្រ័យរបស់អ្នកដទៃ គាថាខ្លះ កើតឡើងព្រោះអធ្យាស្រ័យរបស់ ខ្លួន ។ ក្នុងអត្ថុប្បត្តិហេតុទាំងនោះ អត្ថុប្បត្តិហេតុដោយអំណាចនៃពាក្យសួរ ដោយមិនប្លែកគ្នានោះ គប្បីជ្រាបយ៉ាងនេះ ចាប់អំពីនេះជាដើម ។ ក្នុងសម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅក្រុងសាវត្ថី កាលនោះ ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ ចូលទៅកាន់ទីស្ងាត់ ពួនសម្ងំ ក៏កើតបរិវិតក្កក្នុងចិត្ត យ៉ាងនេះថា ការប្រាថ្នា និងអភិនីហាររបស់ព្រះពុទ្ធទាំងឡាយប្រាកដ របស់ សាវ័កទាំងឡាយក៏ប្រាកដដូចគ្នា តែរបស់ព្រះបច្ចេកពុទ្ធទាំងឡាយមិនប្រាកដ ឡើយ បើដូច្នោះ អញគប្បីចូលទៅគាល់ទូលសួរព្រះដ៏មានព្រះភា