គាថាទី ៣៩

បទថា បន្តានិ បានដល់ ឆ្ងាយ ។ បទថា សេនាសនានិ បានដល់ ទីនៅអាស្រ័យ ។ បទដ៏សេស គប្បីដឹងដោយន័យតាមដែលពោលហើយ ខាងដើមនោះឯង ព្រោះហេតុនោះ ទើបមិនបានពោល ឲ្យពិស្តារ ។ គាថាថា មេត្តំ ឧបេក្ខំ ដូច្នេះ មានអត្ថុប្បត្តិហេតុដូចម្តេច ។ បានឮថា ព្រះរាជាមួយអង្គ ទ្រង់បានមេត្តាឈាន ទ្រង់ព្រះរាជតម្រិះថា រាជសម្បត្តិធ្វើអន្តរាយចំពោះសុខក្នុងឈាន ទើបទ្រង់លះរាជសម្បត្តិ ហើយ ទ្រង់រក្សាឈាន ទ្រង់បួសហើយ ទ្រង់ចម្រើនវិបស្សនា ទ្រង់ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ នូវបច្ចេកពោធិញ្ញាណ បានត្រាស់ឧទានគាថានេះថា បុគ្គលកាលចម្រើនមេត្តាផង ឧបេក្ខាផង ករុណាផង មុទិតាផង ដែលជាហេតុរួចស្រឡះ ( ចាកកិលេស ) ក្នុងកាលគួរ មិន ថ្នាំងថ្នាក់ចំពោះសត្វលោកទាំងអស់ហើយ គប្បីត្រាច់ទៅតែម្នាក់ឯង ដូចកុយរមាស ដូច្នេះ ។ ក្នុងគាថានោះ ភាពជាអ្នកប្រាថ្នានាំចូលមកនូវហិតសុខ ដោយន័យថា ចូរសត្វទាំងឡាយទាំងពួង មានសេចក្តីសុខចុះ ដូច្នេះជាដើម ឈ្មោះថា មេត្តា ។ ភាពជាបុគ្គលប្រាថ្នា ដើម្បីនាំចេញទៅនូវអហិតទុក្ខ ដោយន័យថា ឱហ្ន៎ ចូរ សត្វផុតចាកទុក្ខនេះ ដូច្នេះជាដើម ឈ្មោះថា ករុណា ភាពជាបុគ្គលប្រាថ្នា ដើម្បីមិនឲ្យផុតចាកហិតសុខ ដោយន័យថា សត្វដ៏ចម្រើនទាំងឡាយត្រេកអរ ហ្ន៎ ត្រេកអរល្អពិត ដូច្នេះជាដើម ឈ្មោះថា មុទិតា ។ ភាពជាអ្នក ព្រងើយកន្តើយក្នុងសុខ និងទុក្ខទាំងឡាយថា សត្វទាំងឡាយ នឹងប្រាកដ ដោយកម្មរបស់ខ្លួនដូច្នេះ ឈ្មោះថា ឧបេក្ខា ។ តែលោកពោលមេត្តា ហើយ ពោលឧបេក្ខា ហើយពោលមុទិតាក្នុងកាលជាខាងក្រោយ ដោយប្តូរលំដាប់ ទាំងនេះ ដើម្បីងាយដល់ការចងគាថា ។ បទថា វិមុត្តឹ សេចក្តីថា ធម៌ទាំង ៤ នោះ ឈ្មោះថា វិមុត្តិ ព្រោះជាធម៌ ផុតហើយចាកធម៌ដែលជាសត