អដ្ឋកថា ហត្ថារោហបុត្តត្ថេរគាថា

គាថារបស់ព្រះហត្ថារោហបុត្តត្ថេរ មានពាក្យផ្តើមថា ឥទំ បុរេ ចិត្តមចារី ចារិកំ ដូច្នេះជាដើម ។ រឿងរបស់ព្រះថេរៈមានអត្ថុប្បត្តិហេតុ ដូចម្តេច ។ បានឮថា កុលបុត្តនោះ ក៏ជាអ្នកមានបុញ្ញាធិការបានធ្វើទុកហើយក្នុងព្រះពុទ្ធ អង្គមុនៗ សន្សំបុណ្យដែលជាឧបនិស្ស័យនៃព្រះនិព្វាន ទុកក្នុងភពនោះៗ ក្នុងសាសនាព្រះមានព្រះភាគព្រះនាមថាវិបស្សី កើតក្នុងផ្ទះមានត្រកូល ដល់ នូវភាពជាអ្នកដឹងក្តីហើយ ថ្ងៃមួយ ឃើញព្រះសាស្តាចោមរោម ដោយភិក្ខុ សង្ឃទាំងឡាយ ទ្រង់ចេញអំពីវិហារ ធ្វើការបូជាដោយផ្កាទាំងឡាយ ថ្វាយបង្គំ ដោយបញ្ចង្គប្រតិស្ឋាន ធ្វើប្រទក្សិណហើយ ចៀសចេញទៅ ។ ដោយបុញ្ញកម្មនោះ កុលបុត្តនោះ អន្ទោលទៅក្នុងទេវតា និងមនុស្ស ទាំងឡាយ ។ ក្នុងពុទ្ធុប្បាទនេះ កើតក្នុងត្រកូលនៃហ្មដំរីក្នុងនគសាវត្ថី ដល់ នូវភាពជាអ្នកដឹងក្តីហើយ សម្រេចក្នុងហត្ថិសិប្បស្រាស្ត ថ្ងៃមួយកាលទូន្មាន ដំរី ទៅកាន់ឆ្នេរស្ទឹង ដោយហេតុសម្បត្តិដាស់តឿនគិតថា ការទូន្មានដំរីនេះ មានប្រយោជន៍អ្វីដល់អញ ការទូន្មានខ្លួននោះឯងប្រសើរជាង ដូច្នេះ ទើប ចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ ស្តាប់ធម៌ហើយ មានសទ្ធាបួសហើយ រៀនកម្ម ដ្ឋានដែលសមគួរដល់ចរិត ចម្រើនវិបស្សនាសង្កត់សង្កិនចិត្ត ដែលស្ទុះ ទៅខាងក្រៅកម្មដ្ឋានបានដោយកង្វេរ គឺការពិចារណា ព្រោះបានអប់រំមកអស់ កាលដ៏យូរ ដូចហត្ថាចារ្យទូន្មានដំរីចុះប្រេងដ៏ប្រសើរ ជាដំរីកាចបាន ដោយ កង្វេរ ដូច្នោះ ទើបពោលគាថានេះថា ចិត្តនេះក្នុងកាលមុនបានត្រាច់ទៅកាន់ចារិក តាមសេចក្តីប្រាថ្នា តាមចំណង់ តាមសេចក្តីស្រួល ថ្ងៃនេះខ្ញុំនឹងផ្ទញ់ផ្ទាល់ចិត្តនោះ ដោយឧបាយ ដូចជាហ្មដំរីអ្នកកាន់កង្វេរ សង្កត់សង្កិនដំរីដែល ចុះ