អដ្ឋកថា ហិរិជាតកទី ៣

[ ៦២-៦៦ ] ព្រះសាស្តា កាលគង់នៅក្នុងវត្តជេតពន ទ្រង់ប្រារព្ធសេដ្ឋី អ្នកបច្ចន្តគាម ដែលជាសម្លាញ់របស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ទើបត្រាស់ព្រះធម្មទេសនា នេះ មានពាក្យផ្តើមថា ហិរិន្តរន្តំ ដូច្នេះជាដើម ។ រឿងទាំងពីរ គឺរឿងបច្ចុប្បន្ននិងរឿងអតីត មានពិស្តារហើយក្នុងជាតក ខាងដើមនៃនវមវគ្គ ឯកនិបាត តែក្នុងជាតកនេះ កាលមនុស្សមកប្រាប់ដល់ ពារាណសីសេដ្ឋីថា មនុស្សរបស់សេដ្ឋីអ្នកបច្ចន្តគាមត្រូវដណ្តើមទ្រព្យសម្បត្តិ មិនជាម្ចាស់នៃទ្រព្យជារបស់ខ្លួននាំគ្នារត់ទៅហើយ ទើបពារាណសីសេដ្ឋីពោល ថា ធម្មតាបុគ្គលដែលមិនធ្វើកិច្ចដែលគប្បីធ្វើដល់បុគ្គលដែលមកកាន់សម្នាក់ របស់ខ្លួន រមែងមិនបានបុគ្គលដែលធ្វើតបស្នងដូចគ្នា ហើយពោលគាថាទាំងនេះ ថា បណ្ឌិតគប្បីដឹងច្បាស់នូវបុគ្គលដែលលះបង់នូវសេចក្តីខ្មាស គួរខ្ពើមរអើម ( ដោយមេត្តាភាវនា ) ដែលគ្រាន់តែពោលថា ខ្ញុំ ( ជាមិត្ត ) របស់អ្នក តែមិនកាន់យកនូវអំពើដ៏ប្រសើរ ថា អ្នកនុ៎ះមិនមែនជាមិត្តរបស់អញ ។ ពិតណាស់ បុគ្គលធ្វើនូវអំពើណា គួរនិយាយចំពោះអំពើ នោះ បុគ្គលមិនធ្វើនូវអំពើណា មិនគួរនិយាយចំពោះអំពើនោះ ពួកបណ្ឌិត តែងស្គាល់ច្បាស់នូវបុគ្គលដែលមិនធ្វើ គ្រាន់តែ និយាយ ។ បុគ្គលណាជាអ្នកប្រយ័ត្នក្នុងកាលទាំងពួង រង្កៀសក្នុងការ បែកធ្លាយ ( ចំពោះមិត្ត ) សម្លឹងរំពៃរកទោសតែម្យ៉ាងអស់ កាលជានិច្ច អ្នកនោះមិនឈ្មោះថាមិត្តឡើយ មួយទៀត បុគ្គល ណាដែលពួកជនដទៃ បំបែកមិនបាន រមែងដេកនៅរួម ដូចជា កូនដែលកើតអំពីទ្រូង បុគ្គលនោះ ទើបឈ្មោះថាមិត្តដោយ ពិត ។