អធិមត្តដ្ឋនិទ្ទេស

[ ១៦២-១៦៣ ] គប្បីជ្រាបវិនិច្ផ័យក្នុងអធិមត្តដ្ឋនិទ្ទេស ដូចតទៅនេះថា បទថា សទ្ធ្រិន្ទិយស្ស ភាវនាយ ឆន្ទោ ឧប្បជ្ជតិ បានដល់ ធម្មឆន្ទៈដែល ជាកុសល រមែងកើតក្នុងសទ្ធ្រិន្ទិយ ព្រោះស្តាប់ធម៌ដែលបដិសំយុត្ត ដោយ សទ្ធារបស់បុគ្គលអ្នកមានសទ្ធាឬព្រោះឃើញគុណនៃការចម្រើនសទ្ធ្រិន្ទិយ ។ បទថា បមោជ្ជំ ឧប្បជ្ជតិ បានដល់ បីតិស្រទន់ រមែងកើតឡើងព្រោះឆន្ទៈ កើត ។ បទថា បីតិ ឧប្បជ្ជតិ បានដល់ បីតិ មានកម្លាំងរមែងកើតឡើង ព្រោះបាមោជ្ជៈ ។ បទថា បស្សទ្ធិ ឧប្បជ្ជតិ បានដល់ កាយបស្សទ្ធិនិង ចិត្តបស្សទ្ធិរមែងកើតឡើងព្រោះការឆ្អែតដោយបីតិ ។ បទថា សុខំ ឧប្បជ្ជតិ បានដល់ សេចក្តីសុខផ្លូវចិត្ត រមែងកើតឡើង ព្រោះកាយនិងចិត្តស្ងប់ ។ បទថា ឱភាសោ ឧប្បជ្ជតិ បានដល់ ពន្លឺគឺបញ្ញា រមែងកើតឡើង ព្រោះ ជោរជន់ដោយសេចក្តីសុខ ។ បទថា សំវេគោ ឧប្បជ្ជតិ បានដល់ សេចក្តី សង្វេគព្រោះការប្រែប្រួលនៃសង្ខារ រមែងកើតឡើងព្រោះដឹងច្បាស់នូវទោស នៃសង្ខារដោយពន្លឺគឺបញ្ញា ។ បទថា សំវេជេត្វា ចិត្តំ សមាទហតិ បាន ដល់ បុគ្គលធ្វើសេចក្តីសង្វេគឲ្យកើតឡើងហើយ ធ្វើចិត្តឲ្យជាសមាធិ ដោយ សេចក្តីសង្វេគនោះឯង ។ បទថា សាធុកំ បគ្គណ្ហាតិ បានដល់ ដោះនូវ ការរួញរានិងការរាយមាយចេញបានហើយ រមែងផ្គងទុកដោយល្អ ។ បទថា សាធុកំ អជ្ឈុបេក្ខតិ បានដល់ ព្រោះសេចក្តីព្យាយាមប្រព្រឹត្តទៅយ៉ាងស្មើ បុគ្គលកាលមិនធ្វើសេចក្តីខ្វល់ខ្វាយ ក្នុងការប្រកបសេចក្តីព្យាយាមស្មើទៀត