អដ្ឋកថា វិបស្សនាកថា

[ ២០២-២០៥ ] ឥឡូវនេះជាការពណ៌នាសេចក្តីតាមលំដាប់ដែលមិន ធ្លាប់ពោលក្នុងវិបស្សនាកថា ដែលមានព្រះសូត្រជាបទនាំ ដែលព្រះសារីបុត្តត្ថេរ កាលសម្តែងប្រភេទនៃវិបស្សនា ពោលទុកហើយបន្ទាប់អំពី សតិប្បដ្ឋានកថាដែលប្រកបដោយវិបស្សនា ។ ក្នុងបទទាំងនោះ គប្បីជ្រាបវិនិច្ឆ័យក្នុងព្រះសូត្រមុន ដូចតទៅនេះថា បទថា សោ ជាការសង្គ្រោះភិក្ខុទាំងអស់ ព្រោះជាសព្វនាម ។ បទថា វត ជានិបាតចុះក្នុងអត្ថឯកង្ស ( ដោយចំណែកមួយ ) ។ បទថា កញ្ចិ សង្ខារំ បានដល់ សង្ខារសូម្បីមានប្រមាណតិច ។ ក្នុងបទថា អនុលោមិកាយ ខន្តិយា នេះ មានវិនិច្ឆ័យដូចតទៅនេះថា វិបស្សនាញាណនោះ ឯង ឈ្មោះថា អនុលោមិក ព្រោះអត្ថថា អនុលោមតាមលោកុត្តរមគ្គ វិបស្សនាញាណនោះឯង ឈ្មោះថា អនុលោមិកា ព្រោះសម្លឹងដល់ខន្តិ ។ សង្ខារទាំងពួងរមែងពេញចិត្ត រមែងគាប់ចិត្តដល់វិបស្សនាញាណនោះដោយ ភាពជារបស់មិនទៀង ដោយភាពជាទុក្ខ ដោយភាពជាអនត្តា ព្រោះហេតុ នោះវិបស្សនាញាណនោះ ឈ្មោះថា ខន្តិ ( ជាទីគាប់ចិត្ត ) ។ អនុលោមិកខន្តិមាន ៣ យ៉ាង គឺយាងទន់ ១ យ៉ាងកណ្តាល ១ យ៉ាងចាស់ក្លា ១ ។ អនុលោមខន្តិដែលមានការពិចារណា ជាកលាបៈ ( កលាបសម្មសនញ្ញាណ ) ជាខាងដើម ជាអនុលោមខន្តិយាងទន់ ។ អនុលោមខន្តិ ដែលមានភង្គានុបស្សនាជាខាងដើម មានសង្ខារុបេក្ខាញាណជាទីបំផុត អនុលោមខន្តិយ៉ាងកណ្តាល ។ អនុលោមញាណ ឈ្មោះថា អនុលោមខន្តិ យ៉ាងចាស់ក្លា ។ បទថា សមន្នាគតោ បានដល់ ចូលដល់ហើយ ។ បទថា នេតំ ឋានំ វិជ្ជតិ បានដល់ ឋានៈ គឺហេតុតាមដែលពោលហើយ រមែងមិនមាន ។ ក្នុងបទនេះថា សម្មត្តនិយាមំ មានវិនិច្ឆ័យដូចតទៅនេះ ថា ឈ្មោះថា សម្មត្ត ព្រោះអត្ថថា ជាសភាពដោយប្រពៃ ព្រោះកាល បុគ្គលប្រាថ្នាយាងនេះថា វត្ថុន