អដ្ឋកថាអាវរណគាថា

គាថាថា បហាយ បញ្ចាវរណានិ ដូច្នេះជាដើម មានអត្ថុប្បត្តិហេតុ ដូចម្តេច ។ បានឮថា ព្រះរាជាមួយអង្គ ក្នុងនគរពារាណសី ជាអ្នកបានបឋមជ្ឈាន កាលទ្រង់រក្សាឈាននោះ ទើបទ្រង់លះរាជសម្បត្តិចេញបួស ចម្រើនវិបស្សនា ទ្រង់សម្រេចបច្ចេកពោធិញ្ញាណ កាលសម្តែងបដិបទាក្នុងកិច្ចបដិបត្តិរបស់ ព្រះអង្គ ទើបពោលឧទានគាថានេះ ។ បណ្តាបទទាំងនោះ បទថា បញ្ចាវរណានិ បានដល់ នីវរណៈ ៥ នោះឯង ។ នីវរណៈ ៥ នោះ ដោយអត្ថ បានពោលហើយក្នុងឧរគសូត្រ ( ក្នុងខុទ្ទកនិកាយ សុត្តនិបាត ) ព្រោះនីវរណៈទាំងនោះរារាំងចិត្ត ដូចពពក ជាដើមបិទបាំងព្រះចន្ទ និងព្រះអាទិត្យ ដូច្នោះ ទើបហៅថា ជាគ្រឿងរារាំង ចិត្ត អធិប្បាយថា គប្បីលះ គឺលះផ្តាច់នូវនីវរណៈទាំងនោះ ដោយ ឧបចារសមាធិ ឬអប្បនាសមាធិ ។ បទថា ឧបក្កិលេសេ បានដល់ អកុសលធម៌ដែលចូលទៅបៀតបៀនចិត្ត ។ ម្យ៉ាងទៀត បានដល់ អភិជ្ឈាជាដើម ដែលពោលក្នុងវត្ថូបមសូត្រ ( វត្ថូបមសូត្រ ) ជាដើម ។ បទថា ព្យបនុជ្ជ បានដល់ បន្ទោបង់ អធិប្បាយថា លះដោយ វិបស្សនា និងមគ្គ ។ បទថា សព្វេ បានដល់ មិនមានសេសសល់ ។ បុគ្គលដល់ព្រមដោយសមថៈ និងវិបស្សនាយ៉ាងនេះ ឈ្មោះថា ដែលតណ្ហា និងទិដ្ឋិមិនអាស្រ័យ ព្រោះលះទិដ្ឋិនិស្ស័យបានហើយដោយបឋមមគ្គ ។ កាត់បង់ នូវទោស គឺសេចក្តីស្រឡាញ់ អធិប្បាយថា តណ្ហា និងរាគៈដែល ប្រព្រឹត្តទៅក្នុងធាតុទាំង ៣ ដោយមគ្គដ៏សេស ។ ពិតហើយ សេចក្តីស្រឡាញ់ នោះឯង លោកហៅថា សិនេហទោសៈ ព្រោះជាបដិបក្ខចំពោះគុណ ។ ពាក្យដ៏សេស មានន័យដូចបានពោលហើយនោះឯង ។