អដ្ឋកថាចូឡពោធិចរិយា

ចូឡពោធិចរិយា គប្បីជ្រាបវិនិច្ឆ័យក្នុងចូឡពោធិចរិយាទី ៤ ដូចតទៅនេះ បទថា ចូឡពោធិ សេចក្តីថា ឈ្មោះថា ចូឡពោធិ លោកលើកឡើងក្នុង ចរិយានេះ សំដៅដល់អត្តភាពរបស់បរិព្វាជក ឈ្មោះមហាពោធិ ។ តែក្នុង ជាតកនេះ មិនគប្បីឃើញថា ព្រះមហាសត្វជាបងជាប្អូនជាដើមរបស់មហាពោធិ ។ បទថា សុសីលវា បានដល់ មានសីលដោយល្អ អធិប្បាយថា ដល់ព្រម ដោយសីល ។ បទថា ភវំ ទិស្វាន ភយតោ បានដល់ ឃើញភព មាន កាមភពជាដើម ដោយភាពជារបស់គួរភ័យខ្លាច ។ ក្នុងបទថា នេក្ខម្មំ នេះ គប្បីឃើញថា លុប ច សព្ទ ។ ដោយហេតុនោះ គួរលើកបទថា ទិស្វាន ចូលមកជា នេក្ខម្មំ ទិស្វាន ( ឃើញនេក្ខម្មៈ ) ។ បទនេះលោកអធិប្បាយថា ឃើញភព មានកាមភពជាដើម ប្រាកដជារបស់គួរខ្លាចក្នុងសង្សារវដ្ត ដោយ ពិចារណាសង្វេគវត្ថុ ៨ គឺជាតិ ជរា ព្យាធិ មរណៈ សេចក្តីទុក្ខក្នុងអបាយ អតីតវដ្តមូលទុក្ខ អនាគតវដ្តមូលទុក្ខ និងទុក្ខព្រោះការស្វែងរកអាហារ ជាមូលក្នុងបច្ចុប្បន្ន និងឃើញនេក្ខម្មៈទាំង ៣ គឺនិព្វាន ១ សមថវិបស្សនា ដែលជាឧបាយនៃនិព្វាននោះ ១ និងបព្វជ្ជា ដែលជាឧបាយនៃសមថវិបស្សនានោះ ១ ដោយភាពជាបដិបក្ខចំពោះភពនោះដោយញាណចក្ខុ ដែល សម្រេចដោយការស្តាប់ជាដើម ហើយទើបចេញអំពីភាពជាគ្រហស្ថ ដែល ច្របូកច្របល់ដោយទោសសន្ធឹកសន្ធាប់ ដោយការបួសជាតាបស ។ បទថា ទុតិយិកា បានដល់ ភរិយាអំពីមុន គឺភរិយាកាលនៅជា គ្រហស្ថ ។ បទថា កនកសន្និភា បានដល់ មានពណ៌សម្បុរដូចមាស ។ បទថា វដ្តេ អនបេក្ខា បានដល់ មិនបានអាល័យក្នុងសង្សារវដ្ត ។ បទថា នេក្ខម្មំ អភិនិក្ខមិ បានដល់ ចេញអំពីផ្ទះដើម្បីនេក្ខម្មៈ បានដល់ បួស ។ តណ្ហា ឈ្មោះថា អាលយ ព្រោះជាហេតុឲ្យសត្វជាប់នៅ ។