អដ្ឋកថាមាតង្គចរិយា

មាតង្គចរិយា គប្បីជ្រាបវិនិច្ឆ័យក្នុងមាតង្គចរិយាទី ៧ ដូចតទៅ បទថា ជដិលោ បានដល់ មានជដា អធិប្បាយថា មានសក់កួចជាជដា ។ បទថា ឧគ្គតាបនោ មានវិគ្គហៈថា ឈ្មោះថា ឧគ្គតាបនោ ព្រោះមានសេចក្តី ព្យាយាម គឺតបៈដ៏ក្លៀវក្លា ព្រោះដុត គឺសង្កត់នូវឥន្ទ្រិយ ដែលជាចំណុច សំខាន់នៃរាងកាយ អធិប្បាយថា មានតបៈក្លៀងក្លា មានឥន្ទ្រិយមាំទាំ ក្រៃលែង ។ ន័យម្យ៉ាងទៀត ឈ្មោះថា ឧគ្គតាបនោ ព្រោះដុតកិលេស គ្រោតគ្រាត ព្រោះទម្លាយវត្ថុដែលមិនជាប្រយោជន៍ ដែលមានក្នុងបច្ចុប្បន្ន ជាដើមច្រើនយ៉ាង ព្រោះលះចោលខាងក្រៅ ឬព្រោះដុតកិលេសដែល ឈ្មោះ ឧគ្គា ដោយអត្ថថា គួរខ្លាចក្រែង ដោយតបៈ គឺសេចក្តីព្យាយាម ។ បទថា មាតង្គោ នាម នាមេន បានដល់ មានឈ្មោះថា មាតង្គៈ ។ ឈ្មោះរ ប្រស់ជដិលនោះ មកហើយដោយជាតិ ដែលកើតក្នុងត្រកូលមាតង្គៈ ។ បទថា សីលវា បានដល់ ដល់ព្រមដោយសីល មានសីលបរិសុទ្ធ ។ បទថា សុសមាហិតោ បានដល់ មានចិត្តតាំងមាំដោយល្អដោយឧបចារសមាធិ និងអបនាសមាធិ អធិប្បាយថា ជាបុគ្គលបានឈានសមាបត្តិ ។ ក្នុងកាលនោះ ព្រះពោធិសត្វកើតក្នុងកំណើតចណ្ឌាល មានរូបរាងគួរ ខ្ពើម នៅក្នុងស្រុកចណ្ឌាលក្រៅព្រះនគរ មានឈ្មោះល្បីថា មាតង្គបណ្ឌិត ។ ថ្ងៃមួយ កាលគេប្រកាសលេងនក្ខត្តឫក្សក្នុងព្រះនគរ អ្នកនគរដោយច្រើននាំ គ្នាទៅលេងនក្ខត្តឫក្ស កូនក្រមុំរបស់ព្រាហ្មណមហាសាលម្នាក់ មានអាយុ ១៥-១៦ ឆ្នាំ មានរូបស្អាតគួរមើល គួរជ្រះថ្លា ដូចទេពកញ្ញា គិតថា អញ នឹងលេងនក្ខត្តឫក្សតាមសមគួរដល់សម្បត្តិរបស់ខ្លួន ទើបផ្ទុករបស់ទំពា របស់ បរិភោគជាច្រើនក្នុងរទេះ ឡើងរថដែលទឹមដោយសេះពណ៌ស មួយអន្លើដោយ បរិវារធំទៅកាន់ឧទ្យាន ។