អត្ថរបស់ អភិ សព្ទ

ពិតហើយ តាមគន្លងព្រះសូត្រ ព្រះពុទ្ធអង្គទ្រង់ចែកខន្ធ ៥ ដោយ ឯកទេសបុណ្ណោះ ទ្រង់មិនបានចែកដោយនិប្បទេស ( មិនសេសសល់ ) តែតាមគន្លងព្រះអភិធម្មហើយ ព្រះអង្គទ្រង់ចែកដោយមិនសេសសល់ ដោយអំណាចនៃសុត្តន្តភាជនីយន័យ អភិធម្មភាជនីយន័យ និងបញ្ញាបុច្ឆកន័យ ។ ម្យ៉ាងទៀត អាយតនៈ ១២ ធាតុ ១៨ សច្ចៈ ៤ ឥន្ទ្រិយ ២២ និងបច្ចយាការ ដែលសម្តែងដល់អង្គ ១២ ក៏ត្រាស់ដោយមិនសេសល់ ដូចគ្នា តាមពិត សុត្តន្តភាជនីយ ក្នុងឥន្ទ្រិយវិភង្គ និងបញ្ញាបុច្ឆកៈ ក្នុងបច្ចយាការ មិនមានឡើយ ពិតយ៉ាងនោះ តាមគន្លងព្រះសូត្រហើយ សតិប្បដ្ឋាន ៤ ព្រះអង្គទ្រង់ចែកដោយឯកទេសប៉ុណ្ណោះ មិនបានចែកដោយមិនសេសសល់ តែតាមគន្លងព្រះអភិធម្មហើយ ទ្រង់ចែកដោយមិនសេសសល់ តាមន័យទាំង ៣ ។ សូម្បីសម្មប្បធាន ៤ ឥទ្ធិបាទ ៤ សម្ពោជ្ឈង្គ ៧ អរិយមគ្គមានអង្គ ៨ ឈាន ៤ អប្បមញ្ញា ៤ សិក្ខាបទ ៥ បដិសម្ភិទា ៤ ក៏ទ្រង់ចែកដោយមិនសេសសល់ តាមន័យទាំង ៣ ដូចគ្នា តែក្នុងធម៌ ទាំងនេះ សុត្តន្តភាជនីយ ក្នុងសិក្ខាបទវិភង្គតែម្យ៉ាងមិនមាន ។ តាមគន្លង ព្រះសូត្រហើយ ញាណ ព្រះអង្គក៏ទ្រង់ចែកដោយឯកទេសប៉ុណ្ណោះ មិន ចែកដោយមិនសេសសល់ ។ កិលេសទាំងឡាយ ក៏ដូចគ្នា ។ តែតាម គន្លងព្រះអភិធម្មហើយ ទ្រង់តាំងមាតិកាដោយន័យប្រភេទមួយ មានញាណវត្ថុជាដើម ហើយចែកដោយមិនសេសសល់ ។ កិលេសទាំងឡាយ ក៏ ដូចគ្នា ទ្រង់ចែកដោយន័យមិនមែនតិច ចាប់ផ្តើមអំពីធម៌ពួក ១ ។ តែ ការកំណត់ភូមិដទៃ ក៏ទ្រង់ចែកដោយឯកទេសនុ៎ះឯង មិនចែកដោយមិនសេសសល់ ។ តាមគន្លងព្រះអភិធម្មហើយ ទ្រង់ កំណត់ភូមិដទៃដោយន័យទាំង ៣ និងទ្រង់បញ្ញត្តដោយមិនសេសសល់ ។ ឈ្មោះថា អភិធម្ម ព្រោះអត្ថថា ជាធម៌ដ៏ក្រៃលែង និងវិសេស ដោយ ប្រការដូច្នេះ ។ ពោល