អដ្ឋកថា អធិប្បាយអកុសលវិបាកជាអព្យាក្រឹត

អធិប្បាយ អកុសលវិបក [ ៤៧២-៤៨១ ] ចិត្តខាងមុខអំពីលោកុត្តរវិបាកនេះ ជាអកុសលវិបាក មាន ៧ ដួងនេះគឺ ចក្ខុវិញ្ញាណ សោតវិញ្ញាណ ឃានវិញ្ញាណ ជិវ្ហាវិញ្ញាណ កាយវិញ្ញាណ រួមជា ៥ ដួង មនោធាតុ ១ ដួង និងមនោវិញ្ញាណធាតុ ១ ដួង ដូចគ្នានឹងកុសលវិបាកចិត្តបែបនោះឯងដែលធ្លាប់ពោលទុកហើយ ទាំង ដោយព្រះបាលី និងដោយអត្ថ ។ ពិតណាស់ កុសលវិបាកទាំងនោះ មានកុសលកម្មជាបច្ច័យតែម្យ៉ាង អកុសលវិបាកទាំងនេះក៏មានអកុសលកម្មជាបច្ច័យ ។ មួយទៀត កុសលវិបាកទាំងនោះ រមែងប្រព្រឹត្តទៅក្នុងអារម្មណ៍ដែលជាឥដ្ឋារម្មណ៍ និងឥដ្ឋមជ្ឈត្តារម្មណ៍ ។ អកុសលវិបាកទាំងនេះ រមែងប្រព្រឹត្តទៅក្នុងអនិដ្ឋារម្មណ៍ និងអនិដ្ឋមជ្ឈត្តារម្មណ៍ ។ មួយវិញទៀត ក្នុងកុសលវិបាកនោះ កាយវិញ្ញាណចិត្តសហគតៈដោយ សុខ តែក្នុងអកុសលវិបាកនេះ កាយវិញ្ញាណចិត្ត សហគតៈដោយទុក្ខ ។ ម្យ៉ាងទៀត ក្នុងកុសលវិបាកនោះ មនោវិញ្ញាណធាតុសហគតៈដោយឧបេក្ខា រមែងឲ្យផលក្នុងឋានៈទាំង ៥ ចាប់ផ្តើមអំពីបដិសន្ធិ របស់មនុស្សខ្វាក់ភ្នែក អំពីកំណើតជាដើម ក្នុងពួកមនុស្ស ។ តែក្នុងអកុសលវិបាកនេះ កាលធ្វើកម្ម ដោយអកុសលចិត្តទាំង ១១ ដួង ( វៀរមោហមូលចិត្តសម្បយុត្តដោយ ឧទ្ធច្ចៈ ) មនោវិញ្ញាណធាតុដែលសហគតៈដោយឧបេក្ខា ធ្វើកម្ម កម្មនិមិត្ត និងគតិនិមិត្តឯណានីមួយ ឲ្យជាអារម្មណ៍ហើយ រមែងឲ្យផលក្នុងឋានៈទាំង ៥ យ៉ាងនេះ គឺឲ្យផលបដិសន្ធិក្នុងអបាយបួន ១ ឲ្យផលជាភវង្គដរាបដល់ អស់អាយុ តាំងអំពីវារៈទីពីរ ( បន្ទាប់អំពីបដិសន្ធិចិត្តរលត់ទៅ ) ១ ឲ្យផល ជាសន្តីរណៈក្នុងបញ្ចវិញ្ញាណវិថីដែលជាអនិដ្ឋារម្មណ៍ និងអនិដ្ឋមជ្ឈត្តារម្មណ៍ ១ ឲ្យផលជាតទារម្មណៈក្នុងទ្វារ ៦ ក្នុងអារម្មណ៍ដែលមានកម្លាំង ១ ឲ្យ ផល