អដ្ឋកថាអភិធម្មភាជនីយ

អភិធម្មភាជនីយ ឥឡូវនេះ ជាអភិធម្មភាជនីយ ។ ក្នុងអភិធម្មភាជនីយនេះ ព្រះមានព្រះភាគ មិនត្រាស់ថា អរិយសច្ចទាំងឡាយឡើយ ត្រាស់ថា សច្ចៈ ៤ ដូច្នេះ ដើម្បីទ្រង់សម្តែងសមុទយៈ ពោល គឺធម៌ដែលជាបច្ច័យដោយមិន បែកគ្នា ។ ពិតហើយ កាលទ្រង់ត្រាស់ថា អរិយសច្ច ដូច្នេះ កិលេសដ៏សេស កុសលធម៌ដ៏សេស កុសលមូល ៣ ដែលជាអារម្មណ៍របស់អាសវៈ កុសលធម៌ដ៏សេសដែលជាអារម្មណ៍របស់អាសវៈ រមែងសង្គ្រោះមិនបាន ព្រោះថា តណ្ហាតែម្យ៉ាងបុណ្ណោះ រមែងឲ្យទុក្ខតាំងឡើង ក៏មិនមែន ធម៌ដែលជាបច្ច័យ ទាំងនោះ មានកិលេសជាដើមដ៏សេស រមែងញ៉ាំងទុក្ខឲ្យកើតឡើង បានដូចគ្នា ព្រោះហេតុនោះ ដើម្បីទ្រង់សម្តែងសមុទយៈ ពោល គឺធម៌ដែល ជាបច្ច័យដោយឥតសេសសល់ថា ធម៌ដែលជាបច្ច័យទាំងនេះ រមែងឲ្យទុក្ខ កើតឡើងបានដូចគ្នា ទើបមិនត្រាស់ថា អរិយសច្ចទាំងឡាយ តែត្រាស់ សច្ចៈ ៤ ដូច្នេះ ។ [ ១៧២-១៩៩ ] ក្នុងនិទ្ទេសវារនៃសច្ចៈទាំង ៤ នោះ ទ្រង់មិនបាន សម្តែងទុក្ខមុន តែទ្រង់លើកទុក្ខសមុយៈឡើងសម្តែង ដើម្បីសម្តែង ទុក្ខនោះឯងឲ្យយល់ដោយងាយ ព្រោះកាលទ្រង់សម្តែងទុក្ខសមុទយៈហើយ ទុក្ខសច្ចដោយន័យជាដើមថា អវសេសា ច កិលេសា រមែងជាការសម្តែង បានងាយ និរោធសច្ចក្នុងនិទ្ទេសវារនេះ ទ្រង់សម្តែងដោយអាការ ៥ ដោយអំណាចនៃការលះសមុទយៈ តាមដែលត្រាស់យ៉ាងនេះថា តណ្ញាយ អវសេសានញ្ច កិលេសានំ បហានំ កិរិយាលះនូវតណ្ញាផង នូវកិលេស ទាំងឡាយដ៏សេសផង ដូច្នេះជាដើម ។ ឯមគ្គសច្ច ក្នុងនិទ្ទេសវារនេះ កាលទ្រង់សម្តែង ក៏សម្តែងត្រឹមតែមាតិការបស់ន័យទេសនា ដែលចែក ក្នុងធម្មសង្គណីដោយអំណាចសោតាបត្តិមគ្គ ដែលប្រកបដោយបឋមជ្ឈាន ។