អដ្ឋកថាចិត្តានុបស្សនានិទ្ទេស

[ ១៩១-១៩៤ ] ក្នុងចិត្តានុបស្សនានិទ្ទេស គប្បីជ្រាបដូចគ្នានឹងពាក្យ ដែលពោលហើយខាងដើម ដោយន័យដែលពោលហើយនោះឯង ។ បទថា សរាគំ ក្នុងបទថា សរាគំ វា ចិត្តំ ជាដើម បានដល់ ចិត្តដែលសហគតៈដោយលោភៈ ៨ ដួង ។ បទថា វីតរាគំ បានដល់ ចិត្ត ខាងលោកិយដែលជាកុសល និងអព្យាកត តែព្រោះការពិចារណានេះ មិន មែនធម្មសមោធាន ហេតុនោះ ទើបមិនបានលោកុត្តរចិត្ត សូម្បីតែមួយបទ ក្នុងទីនេះ ។ អកុសលចិត្តពួកណាប្រព្រឹត្តទៅជាមួយរាគៈជាដើម ដែលព្រះយោគាវ ចរលះបានដោយអំណាចនៃកិលេសដែលតាំងនៅក្នុង ឋានៈជាមួយគ្នា នៃការលះអកុសលចិត្តទាំងនោះ លោកក៏មិនកាន់យក ព្រោះមិនបានក្នុង បទទាំងពីរនេះដោយត្រង់ ។ អកុសលចិត្ត ៤ ដ៏សេស មិនទាក់ទង ជាមួយបទមុន និងបទក្រោយ ។ បទថា សទោសំ បានដល់ ចិត្តដែលសហគតៈដោយទោមនស្ស ២ ដួង ។ បទថា វីតទោសំ បានដល់ ចិត្តខាងលោកិយដែលជាកុសល និង អព្យាកត ។ អកុសលចិត្ត ១០ ដ៏សេស មិនទាក់ទងជាមួយបទមុន និង បទក្រោយ ។ បទថា សមោហំ បានដល់ ចិត្ត ២ យ៉ាង គឺចិត្តដែលសហគតៈដោយ វិចិកិច្ឆា និងចិត្តដែលសហគតៈដោយឧទ្ធច្ចៈ ។ តែព្រោះមោហៈ រមែងកើតឡើង ក្នុងអកុសលចិត្តទាំងពួង ហេតុនោះ អកុសលចិត្តដ៏សេស រមែងប្រព្រឹត្ត ទៅក្នុងទីនេះទាំងអស់ ។ ពិតហើយ អកុសលចិត្ត ១២ ដួង លោកកាន់យក ហើយក្នុងទុកៈនេះឯង ។ បទថា វីតមោហំ បានដល់ ចិត្តខាងលោកិយ ដែលជាកុសល និងអព្យាកត ។ បទថា សង្ខិត្តំ បានដល់ ចិត្តដែលធ្លាក់ទៅក្នុងថីនមិទ្ធៈ ។ ពិតហើយ ចិត្តនោះ ឈ្មោះថា រួញរាហើយ ។ បទថា វិក្ខិត្តំ បានដល់ ចិត្តដែល សហគតៈដោយឧទ្ធច្ធៈ ។