អដ្ឋកថានិរោធសមាបត្តិកថា

ឥឡូវនេះ នឹងពណ៌នាអំពីនិរោធសមាបត្តិដូចតទៅក្នុង រឿងនោះ ការមិនប្រព្រឹត្តទៅនៃនាមក្ខន្ធ ៤ ឈ្មោះថា និរោធសមាបត្តិ ។ ព្រោះនិរោធសមាបត្តិនោះ ដែលបុគ្គលកាលធ្វើ ឈ្មោះថា រមែងធ្វើបាន គឺកាលចូលនិរោធសមាបត្តិ រមែងចូលបាន ព្រោះហេតុនោះ ទើបលោកហៅនាមក្ខន្ធ ៤ នោះថា ជាសមាបត្តិដែលរលត់ទៅហើយ តែ បុគ្គលណាមួយ មិនគប្បីពោលថា ជាសង្ខតធម៌ ឬជាអសង្ខតធម៌ ព្រោះ មិនមានលក្ខណៈនៃសង្ខតធម៌ និងអសង្ខតធម៌ ។ ក្នុងបញ្ញានោះ ជនទាំងឡាយណា មានលទ្ធិ ដូចលទ្ធិរបស់និកាយ អន្ធកៈ និងនិកាយឧត្តរាបថកៈទាំងឡាយថា ព្រោះនិរោធសមាបត្តិ មិនជា សង្ខតៈ ព្រោះហេតុនោះ ទើបជាអសង្ខតៈ ដូច្នេះ ពាក្យសួររបស់សកវាទីថា និរោធសមាបត្តិ ជាដើម សំដៅដល់ជនទាំងនោះ ពាក្យឆ្លើយទទួល ជា ពាក្យរបស់បរវាទី ។ បទថា ឧប្បាទេន្តិ ជាដើម សកវាទីពោលហើយ ដោយអំណាចនៃការចូល និងការបានចំពោះនូវសមាបត្តិនោះ អធិប្បាយថា ដូចជនទាំងឡាយញ៉ាំងសង្ខតធម៌ទាំងឡាយ មានរូបជាដើមឲ្យកើតឡើង បាន ដោយវិធីណា តែបុគ្គលណាមួយ ឈ្មោះថា ញ៉ាំងអសង្ខតៈឲ្យកើតឡើង បានដោយវិធីនោះបាន មិនមាន ។ បទថា និរោធា វោទានំ វុដ្ឋានំ បណ្ឌិត គប្បីជ្រាបថា ជាផលសមាបត្តិ តែការផូរផង់ ការចេញចាកអសង្ខតៈនោះ មិនមានឡើយ ព្រោះហេតុនោះ ទើបបរវាទីឆ្លើយបដិសេធ ។ បទថា តេន ហិ សេចក្តីថា មានលទ្ធិថា ព្រោះនិរោធ សមាបត្តិមិនជាសង្ខតៈ ព្រោះហេតុនោះ ទើបត្រូវជាអសង្ខតៈ ដូច្នេះ តែ ពាក្យនេះ មិនជាហេតុ ក្នុងភាពជាអសង្ខតៈ ព្រោះហេតុនោះ សូម្បីបរវាទី ពោលហើយ ក៏ដូចជាមិនបានពោលនោះឯង ដូច្នេះ ។